Keuken van het ongewenst dier: wat doen we met dieren die niemand wil?

De naam zegt het al: dieren die ongewenst zijn. In Nederland krijgen verschillende diersoorten het label ‘plaagdier’. Maar wat maakt een dier eigenlijk een plaag en wat gebeurt er vervolgens mee?

Elk jaar worden in Nederland grote aantallen dieren gedood om overlast te beperken. Denk aan ganzen die risico’s vormen voor het luchtverkeer, Amerikaanse rivierkreeften die ecosystemen ontregelen en dieren die schade veroorzaken in de landbouw. Maar met een groot deel van deze dieren gebeurt daarna… niets. Zo worden er jaarlijks zo’n 300.000 ganzen afgeschoten, waarvan de meeste worden verbrand of begraven.

Absurd en onethisch, vonden Nicole Schatborn en Rob Hagenouw. Wat begon als een observatie, groeide uit tot een missie. Ze besloten uit te zoeken of de gedode dieren niet als voedsel gebruikt konden worden. En dus bedachten ze: Keuken van het Ongewenst Dier.

”Zo worden er jaarlijks zo’n 300.000 ganzen afgeschoten.”

Het begin: van kunstproject naar voedsel makers

Nicole en Rob zijn echt van vele markten thuis. Ze zijn kunstenaars, cateraars en makers. Door hun creativiteit en handige skills te combineren, ontstond een bruisende werkplaats waar nog altijd bijzondere projecten tot leven komen en waar volop wordt geëxperimenteerd, bewerkt en bereid.

Het idee ontstond zo’n vijftien jaar geleden, toen ze door Amsterdam Nieuw-West reden. In dat gebied leefden grote groepen ganzen die als plaagdier werden bestempeld en daarom werden gedood. Ze wisten al dat er in Nederland veel ganzen worden afgeschoten zonder dat er daarna iets mee gebeurt. Ze besloten uit te zoeken of de gedode ganzen niet gewoon als voedsel gebruikt konden worden. “We zijn gaan rondbellen in ons netwerk, op zoek naar een jager en verwerker die ons konden helpen met dit plan”.

De Keuken richt zich vandaag de dag niet alleen op ganzen, maar ook op Amerikaanse rivierkreeften, kraaien en duiven.

Weggooien of opeten?

Hun project raakt aan een groter vraagstuk. In Nederland eten we veel vlees: dagelijks worden er zo’n 1,4 miljoen dieren geslacht voor consumptie waarvan maar liefst 60% wordt geëxporteerd naar het buitenland. Tegelijkertijd worden duizenden ‘plaagdieren’ gedood zonder dat er verder naar omgekeken wordt. Volgens Nicole is dat moeilijk te rijmen. “Ik vind dat het enorme, bijna krankzinnige proporties heeft aangenomen, en het is lastig om dat om te buigen.”

“Als dieren toch worden bestreden, is het dan niet beter om er iets mee te doen in plaats van ze weg te gooien?”

een vastgeroeste mentaliteit

Er leeft bovendien het idee dat het eten van plaagdieren niet in ons dieet past. We associëren deze dieren vaak met ziektes of vuil, terwijl een stukje kipfilet in de supermarkt vertrouwd voelt. Toch kan juist een kleine verandering in ons eetpatroon al verschil maken.

“Er wordt vaak gezegd dat de consument het niet wil,” leggen ze uit. “Maar als je met mensen praat, staan ze er best voor open. Het moet alleen wel aangeboden worden.”

En daar wringt het. In een stad als Amsterdam zijn we ver verwijderd geraakt van de herkomst van ons eten. Alles ligt verpakt in de supermarkt en wat daar niet ligt, behoort niet tot de mogelijkheden. Ondertussen draait de vleesindustrie vooral op schaal en winst. Het verwerken van plaagdieren tot voedsel levert simpelweg te weinig op, waardoor weggooien vaak goedkoper is dan verwerken.

de keuken die discussie oproept

De Keuken van het Ongewenst Dier trekt veel aandacht. Het concept roept bewondering op, maar ook weerstand. Want: als dieren toch worden gedood, is het dan logischer om ze op te eten? Of moeten we juist minder vlees eten, punt?

Het zijn vragen zonder eenduidig antwoord. Het eten van plaagdieren is geen simpele oplossing, maar opent wel een gesprek over onze relatie met dieren, voedsel en verspilling. Nicole en Rob willen vooral bewustwording creëren. “Als dieren toch worden bestreden, is het dan niet beter om er iets mee te doen in plaats van ze weg te gooien? Dus bijvoorbeeld een stukje gans per week in plaats van elke week een stuk industrieel vlees.”

Met pop-up diners, workshops en gesprekken laten ze mensen nadenken over herkomst, verantwoordelijkheid en verspilling.

weet wat je eet

De Keuken van het Ongewenst Dier wil geen vleesverwerker of -verkoper zijn. Winst maken is niet het doel. Wat ze wél willen: mensen laten zien wat er speelt in onze voedselketen en welke alternatieven er zijn. Dat vraagt om een andere mentaliteit: accepteren dat voedsel niet altijd beschikbaar is, dat het er soms minder perfect uitziet en dat iedereen in de keten eerlijk betaald moet worden. Wat ze Amsterdammers willen meegeven? “Blijf nadenken over wat je eet. Groente is net zo lekker als vlees, maar het is vooral belangrijk om te weten waar je eten vandaan komt.”

Check de producten zoals braadworst of goulash van gans hier.